De Beijing al Tel-Avivo

Amri Wandel ( Israelo), "El Popola Chinio"

Foje la kalendaro havas interesajn koincidojn. En 1986 mi vojaghis kun dek esperantistoj el Israelo al la Universala Kongreso en Beijing kaj post ghi rapide revenis al Israelo por kunorganizi la TEJO-kongreson en Neurim. Dek kvar jarojn poste ni organizas la Universalan Kongreson en Tel-Avivo, dum la TEJO-kongreso okazas en Chinio...

La UK en Beijing por mi estis unu el la plej memorindaj, kaj pro la beleco de la lando kaj la urbo, kiujn mi kaj mia edzino tiam unuafoje vizitis, kaj pro la amika akcepto de la esperantistaj gastigantoj. En la oficiala antaúkongreso, same kiel dum la kongreso kaj dum postkongresa ekskurso, chie imponis al ni la kora kaj amikeca akcepto kaj helpemo de lokaj esperantistoj. ghis nun unu el miaj plej popularaj lumbildoj pri Esperanto estas tiu, kiu montras grupeton de israelaj esperantistoj sur la Granda Muro.

En 1986, vizito de israelanoj en Chinio estis tre malofta okazo, kaj tiu vizito, kiu farighis ebla dank' al Esperanto, estis tiom speciala ke aperis pri ghi artikolo en unu el la chefaj tagaj gazetoj de Israelo. Nun, 14 jarojn poste, ni organizas la Universalan Kongreson en Tel-Avivo kaj esperas reciproki tiun gastamon al la chinaj partoprenantoj. Por ni, la vojagho tra Chinio havis tri pintojn: la Granda Muro norde de Beijing, eble la plej fama simbolo de Chinio en la okcidenta kulturo, la terakota armeo en Xi'an, mirinda arkeologia atesto pri glora pasinteco, kaj la luna pejzagho de la rivero Lijiang che Guilin, unu el la plej belaj naturaj belecoj, kiuj ja abundas en Chinio.

Nun eble mi povas sugesti al la vizitantoj de la chi-jara kongreslando Israelo tri similajn pintojn, kvankam ja tute aliajn:

  • Jerusalemo, 4000-jara urbo sankta al tri religioj, kies muroj atestas pri la pasinta gloro, kies preghejoj, moskeoj kaj sinagogoj plenas je la unika etoso de sankteco, kie la buntaj merkatoj kunfandighas kun la modernaj acheto-centroj, muzeoj kaj universitato.

  • La Morta Maro, la plej malalta loko en la mondo, kun unika kuraca efiko de la sala akvo, kie oni povas flosante legi gazeton, sed ankaú la Judea dezerto, natura perlo, kie profundaj dezertaj kanjonoj kash;as rokajn basenojn, kie la impona monto de Massada kaj ghiaj mirindaj elfosajhoj rakontas pri la heroa morto de tricent judaj familioj, kiuj dum tri jaroj kontraústaris la legiojn de la Romia Imperio kaj fine preferis la morton al sklaveco.

  • Tel-Avivo, la kongresa urbo, kiu aghas malpli ol cent jarojn, eble pli ol chiu alia urbo reprezentas la naskighon de Israelo: ghi kreskis el la sablo, inter dunoj kaj maro, kaj dum malmultaj jardekoj farighis la ekonomia, kultura kaj distra centro de Israelo. "Urbo senpaúza" nomas ghin la enloghantoj, kaj vere tia ghi estas: tage ghi estas la komerca kaj ekonomia koro de la sh;tato, kaj nokte ghis matene ghi transformighas al paradizo por nokta vivo: teatroj, achetum-centroj, kafejoj, trinkejoj, dancejoj, restoracioj chiuspecaj... kaj somere ankaú la stratoj, kaj precipe la marbordo logas amasojn da homoj.

    Al tiuj tri pintoj alighas dekoj da kulturaj, religiaj, arkeologiaj kaj naturaj juveloj, kiel la serena Lago de Galieo, chirkaúita de palmarboj kaj montoj kaj che la alia ekstremo Eilat - kie la tropikaj fish;oj kaj koraloj de la Rugha Maro kunighas kun la granitaj dezertaj montoj por krei ripozan etoson for de la pulsanta moderna mondo.

    Israelo estas ankaú etnologie kaj socie bolanta mikspoto: chi tie restarighis la juda popolo el la cindroj de la Holokausto, kies teruran historion rakontas la muzeo de "Yad Vash;em" en Jerusalemo kaj la "Domo de Diasporo" en Tel-Avivo, kie oni povas dum malmultaj horoj sekvi dumil jarojn da historio. Sed tuta Israelo estas ja vivanta etnografia muzeo, kien enmigradis kaj kie miksighas kaj lernas kunvivi judoj el chiuj partoj de la mondo, judoj kun araboj, israelanoj kaj palestinanoj. Nun, post preskaú centjara konflikto, la du popoloj ekmarsh;as sur la longa kaj malfacila vojo al paco kaj kunekzisto. Vizitante Jerusalemon kaj la Palestinan aútonomion, oni povas spekti tiun procezon efektive okazantan chiutage. "Kulturo de Paco" estas ankaú la cheftemo de la Universla Kongreso de Esperanto, kiu estis elektita kiel flagsh;ipa evento de la jaro de Paco de Unesko.

    Sendube oni multe lernos kaj vidos en tiu kongreso - pri la lando, pri ghia popolo, pri ghiaj kulturaj kaj naturaj trezoroj, pri ghia kvarmil-jara historio kaj pri ghia sh;torma kaj ekscitiga moderna historio, kiu estas forghata chiutage, ech dum la kongresaj tagoj.

    Ree al kovrilpagho