 | Esperanto Viva!Via sesa leciono |
Ĉu vi ŝatas rok-muzikon? Mi ne, sed miaj infanoj jes. Mi preferas klasikan muzikon!
| lingvo: no-bokmal |
 |
 Ĉ ĉ Ĝ ĝ Ĥ ĥ Ĵ ĵ Ŭ ŭ |
|
 Persone estas rok-grupo
|
Det finnes flere rockegrupper som spiller på esperanto-arrangementer. Vi har Team' (grupo el Slovakio), Amplifiki (internacia [internasjonal] grupo) kaj Persone (grupo el Svedio [Sverige]). Mi iris al koncerto de Persone kun mia pli [mer] aĝa filo en la amasloĝejo dum [under] Universala Kongreso. Por mi ĝi estis tro [for] brua [bråkete], do mi for-iris, sed mia filo ŝatis, kaj li restis [ble].
|
Nuntempe [
nå for tiden; tempo = tid] mi tre ŝatas Elena Puĥova. Ŝi estas rusa [russisk] komponistino [komponi = komponere] el Moskvo [Moskva]. Ŝi komponas tre belajn [nydelige] melodiojn! Ŝi ankaŭ tre bone [bra] pianludas [spiller piano]. Ŝi kantas kaj akompanas [akkompagnerer] la proprajn [egne] kantojn. Ŝi havas tre belan voĉon [stemme].
Kajto [drage], el Nederlando, ne estas rok-muzika grupo, sed popol-muzika grupo. Estas [det finnes / det er] tri kompakt-diskoj de Kajto. Kajto estas popol-muzika grupo
|
 Edgoras violonas
| Tre populara ankaŭ estas Asorti. Asorti estas la familio Piŝĉikas, el Litovio [Litauen]. La patrino, Elena, ludas fluton, akordionon, pianon, kaj kantas. La patro, Edwardas, kantas, kaj regas [dirigerer] la elektronikajn aparatojn. La filo, Edgoras, tre bone violonludas kaj kantas. |
Ĉu vi komprenis? - Bone!
Du møtte ordet bone i teksten, og dermed har du oppdaget en ny ending: vi har den samme endingen i ofte som betyr nettopp ofte. Slike ord, som heter adverb, forteller hvordan noe gjøres. Det slutter alltid på -e. Fra ofte har vi adjektivsformen ofta (hyppig) - Ŝi estis ofta gasto.
Hvis du sier Bone! alene, betyr det Bra!, I orden!, som i setningen ovenfor: "Ĉu vi komprenis? - Bone!".
Nå vet du også hvordan du kan si for det første / først, for det andre, for det tredje osv - det blir unue, due, trie, og så videre.
En kjekk måte å si "Ŝi parolas la rusan (lingvon)." på, er "Ŝi parolas ruse.
Du har allerede møtt enkelte -e ord. Tute [totalt / fullt og helt] kommer fra tuta [full / hele] og tuto [alt]. Så du kan si: "La tuta kongreso estis tute bona; la tuto estis en Esperanto." Så har vi kore [hjerteflig] som i "Kore salutas ...", som kommer fra koro [hjerte]. Et interessant ord er survoje. Sur betyr på, og vojo er vei, så survoje blir på veien.
Vi har også møtt dekstre og dekstren. Disse kommer selvfølgelig fra dekstra [høyre], og dekstro. På samme måten kan du lage ordene maldekstre, maldekstren og maldekstro. Hvis du er interessert i politikk, vil du kanskje snakke om dekstruloj og maldekstruloj, og slik fortsetter det.
Merker du at ordforrådet ditt vokser raskt [rapide]? e-ending blir brukt mye mer i esperanto enn ete- endingen på norsk. Du kan bruke den helt fritt - bare resultatet blir forståelig. Et vanlig uttrykk er danke al [takk til / takket være], som i: "Danke al Esperanto, mi faris [fikk (egentlig: gjorde / skapte)] multajn amikojn".
Ĉu vi ricevas la kurson senpage? Ĉu vi parolas Esperanton denaske? Ĉu vi parolas telefone? Mi parolas Esperanton internacie. Vendrede multaj iras al la Londona Esperanto-Klubo; poste ili iras hejmen.
Legg merke til at Persone er et ordspill. 'Person + e' betyr personlig, mens 'Per + son + e' betyr via lyd. Et passende navn for en musikkgruppe!
Post Internacia Infana Kongreseto en Ĉeĥio [Tsjekkia] li veturis al Internacia Kultura Festivalo en Danio [Danmark], por kanti, violoni, kaj aŭskulti [hørte på] muzikon. Tio estis por li granda aventuro [eventyr].
Her møtte vi et par nye endinger. Legg merke til komputilo [datamaskin] består av komput + il + o. Komputi er å kalkulere / regne ut, og il er et verktøy. Forøvrig, når du møter flere esperantister, vil du også møte alternativer, som komputero and komputoro. Ordet har ikke blitt helt standarisert ennå, men jeg tror de fleste komputistoj foretrekker komputilo. Læreren din er kanskje ikke enig! Og du kan danne dine egne oppfatninger senere!
Den andre endingen du møtte er aĵ, som i komponaĵo og elektronikaĵoj. Endingen aĵ betyr ting eller substans, så vi snakker om en ting som er komponert eller elektroniske ting. Disse endingen kan bli brukt som separate ord, så ilo betyr verktøy og aĵo betyr ting - nyttige ord, i alle fall mens ordforrådet ditt fortsatt er begrenset.
Så, nå kan vi snakke om: laŭtparolilo [høyttaler], demandilo [spørreskjema], muzikilo [musikkinstrument], ludilo [leketøy], skribilo [skriveredskap], lernilo [læreredskap, som for eksempel lærebok, CD-ROM, internettkurs, eller lignende], aŭdilo [høreapparat eller hodetelefoner]. Mer nøyaktig så er høreapparat aŭdhelpilo, og hodetelefoner kapaŭdiloj.
Vi kan også snakke om: trinkaĵo [en drikk], bonaĵo [en godsak], muzikaĵo [et musikkstykke], novaĵo [nyhet], cirkulaĵo [et sirkulære], skribaĵo [en skrevet melding], lingvaĵo [språkføring], havaĵo [tingene en person har]. Du kan til og med snakke om fruktaĵo, som betyr noe som er laget av frukt, som for eksempel frukta suko [juice], eller Esperantaĵo som betyr enten Esperanta skribaĵo, eller et minnesmerke for esperanto [memoraĵo].
Har du noen gang bedt om en penn, og fått svaret "Beklager, jeg har bare en blyant?". Du svarer "OK, det holder." Så neste gang sier du "Har du et skriveredskap?", men det høres unaturlig ut, så du prøver "Har du en penn eller blyant?"... Vel, på esperanto kan du bare si
Å øve seg på oversetting kan være nyttig allikevel. For det første lar det læreren din se hvor godt du har forstått teksten. For det andre forbereder det deg til når du må oversette mellom din gjest fra
Arbeidet ditt vil bli rettet og sendt tilbake så fort som mulig.
Mens du venter, kan du øve deg på alt du nå har lært. Ideelt sett bør du finne en venn du kan øve med!
To ordlister som er tilgjengelige:
Esperanto-Engelsk og
Engelsk-Esperanto.
En liste over innholdet i 'Esperanto Viva!' kurset er tilgjenglig. (Neste leksjon)
Mia dua filo, Rolf, tre ŝatas rokmuzikon kaj popularan muzikon. Li mem [selv] komponas per la komputilo [datamaskin]. Li havas programon por skribi [å skrive] muzikon. Li enmetas [en + met + as: legger inn] la muziknotojn [musikknoter] per muso [mus]. La komputilo estas ligita [linket / koblet sammen] al klavaro [keyboard], kaj ĝi povas ludi la muzikon per la klavaro. La klavaro donas [gir] la sonon [lyd] de multaj instrumentoj.
Rolf faris kasedon
Rolf ankaŭ kantas. Li antaŭe kantis en preĝeja [kirkelig: preĝi er å be] ĥoro [kor]. Nun li kantas rokmuzikon. Kiam li estis dek-kvin-jaraĝa li faris kasedon [kassett] de la propraj komponaĵoj [kompon + aĵ + o + j: komposisjoner]. Li uzis [brukte] lernejajn [skolens], elektronikaĵojn [elektronik + aĵ + o + j + n] dum lerneja libertempo [liber + temp + o; ferier (bokstavelig oversatt: fritid)]. Poste, li merkatis [markedsførte] la kasedon kaj vendis [solgte] ĝin internacie.
Oversettelse begynner å bli litt vanskelig nå, fordi mange ord ikke har et motsvarig ord som betyr nøyaktig det samme i det andre språket. Hvis du føler at du klarer endinger, tenker du kanskje direkte på esperanto, i stedenfor på norsk. Jeg håper virkelig at du har gjort dette hele veien (bortsett fra der du møter nye ord), men folk er forskjellige, med enkelte tar det ikke så veldig lang tid før de begynner å tenke på et nytt språk, mens andre merker at de oversetter hele tiden. Hvis du har problemer med dette, bør du konsentrere deg om de "lagde" ordene som ikke har noe direkt motsvarende ord på norsk.
Hvis du har problemer når du klikker på Send-inn-knappen, er det råd tilgjengelig.
Utgitt av Viva Languages.
Oversatt av Stian Håklev.(c) IDF 1996-2002
lingvo: no-bokmal, laste kompilita: iso 2002 05 27 14:31:53 UTF