Google
ChromeGoogle
ChromeTio estas unu el la plej junaj retumiloj. Unua test-versio de tiu retumilo aperis en la jaro 2008. Ĝi estas senpaga, havas malfermitan kodon kaj ĝi estas unu el la plej rapidaj retumiloj. La programo unue aperis por Vindozo kaj pro tio ĝi plej bone ĝis nun funkcias ĝuste en tiu operaciuma sistemo. Tamen lastatempe komencis evolui ankaŭ versioj por Linukso kaj Mac OS, sed tiuj programversioj estas ankoraŭ en “beta”-versio. La funkciaron de la programo eblas pligrandigi pere de aldone instaleblaj programetoj. La programo estas tradukita jam al multegaj lingvoj, sed Esperanto bedaŭrinde daŭre mankas en la listo.
Internet
ExplorerLa plej populara retumilo en la mondo, kiun oni komencis ellabori en la jaro 1995. La programo iĝis populara ĉefe pro tio, ke ĝi ĝis nun estis parto de Vindozo — la plej populara operaciuma sistemo. Por uzado de la programo oni kutime bezonas aĉeti Vindozon. La funkciaro de la retumilo en lastaj versioj estas plilarĝigebla per instalado de aldonaj programetoj. La ĉefa problemo estas, ke ankoraŭ multaj ret-uzantoj daŭre uzas tre malnovajn versiojn de tiu ĉi retumilo, kiuj enhavas multe da sekur-truoj kaj malbone subtenas la nunajn normojn, kiuj estas uzataj por kreado de ret-paĝaroj. Pro tio tre ofte oni ne povas ĝui ĉiujn funkciojn de nunaj modernaj kaj interaktivaj paĝaroj. Explorer estis dum longa tempo ja plej uzata kaj konata retumilo, aliflanke ankaŭ unu el malplej sekuraj kaj rapidaj. Ankaŭ pro tiuj ĝiaj ecoj multaj homoj “migris” el ĝi kaj ekuzis aliajn retumilojn, ĉefe Firefox.
Mozilla
FirefoxTio estas senpaga retumilo, kiu estas ellaborata ekde la jaro 2004. La retumilo funkcias en ĉiuj operaciumaj sistemoj kaj estas tradukita al multegaj lingvoj, interalie ankaŭ al Esperanto! Dank' al ekzisto de amasego da aldone instaleblaj programetoj, tiu ĉi retumilo estas konata kiel la plej agordebla retumilo. Ĝi estas ankaŭ verŝajne la plej “Esperanta” retumilo kaj ne nur pro ekzisto de la traduko al Esperanto. Pere de aldone instaleblaj programoj vi povas aranĝi, ke dum tajpado de tekstoj en tiu ĉi retumilo, ĝi kontrolu ĝustecon de entajpataj Esperanto-vortoj. Ekzistas ankaŭ programetoj, pere de kiuj eblas pli facile meti supersignojn en la paĝaroj…. Ĉu verki pli…
OperaUnue aperis en la jaro 1994. Longan tempon tiu ĉi retumilo estas pagenda, sed ekde la jaro 2005 preskaŭ ĉiuj versioj de tiu ĉi programo estas disvastigataj tute senpage. La retumilo funkcias en ĉiuj operaciumaj sistemoj kaj haveblas en multaj lingvoj. Ĝi same kiel la aliaj supre priskribitaj retumiloj subtenas instaladon de aldonaj programetoj, kiuj signife pligrandigas funkciaron de la programo. Ekzistas versioj de tiu ĉi retumilo por poŝtelefonoj, poŝkomputiloj ks.
SafariUnue la programo estis ellaborita por la operaciumaj sistemoj de Makintoŝo: Mac OS X, sed nuntempe ekzistas versioj ankaŭ por Vindozaj komputiloj. La tuta aspekto kaj ĉiuj elementoj estas faritaj en la stilo de la operaciuma sistemo Mac OS X. La programo estas tute senpaga kaj ankaŭ subtenas instaladon de aldonaj programetoj.
Do, kiel videblas, la retumiloj estas diversaj, same kiel iliaj funkcioj. Ne estas celo de la artikolo igi legantojn uzi iun specifan retumilon — nur doni bazajn faktojn pri la plej konataj, por povi decidi, ĉu daŭre uzi sian malnovan (kaj eble ne sufiĉe sekuran, rapidan…), aŭ eble instali novan, kiu povas pliefikigi laboron kun interreto. La aŭtoroj de la artikolo mem uzas plejparte Firefox pro tio, ke ĝi tiom bone kongruas kun Esperanto, kaj Chrome pro ĝia rapideco kaj stabileco. Ajnokaze sendepende de tio, kiun retumilon vi plej ŝatas, ni rekomendas, ke vi ne forgesu ĝisdatigi vian retumilon al la plej lasta versio. Tiamaniere vi povos eviti amason de diversaj problemoj, interalie ankaŭ pri sekureco.
Jevgenij Gaus, Peter Baláž
La Ondo de Esperanto, 2010, №4.