Demando 1 Oni nun multe parolas pri komenco de Nova Jarcento kaj Jarmilo. Mi auxdis diversajn opiniojn pri tio. Kion pensas astronomoj kiam komencigxas Jarmilo?

Respondo Kiam oni datrevenas, la plej solenaj datoj estas tiuj, kiuj estas divideblaj je 10: la 10a, 20a, 30a, 40a, ktp. Kompreneble, la dekdivideblaj nombroj posedas tiom da graveco en registrado de la agxo de homaj aferoj, ke oni konfuzigxas pri la komenco de la jarmiloj, jarcentoj kaj ecx jardekoj.
Kio estas jardeko? Tio estas certe periodo de dek jaroj. Pensu ke oni volas marki tiun periodon per nombro. Kiu estos la nombro de la unua jaro (komenca jaro de la periodo )? Nuntempe, ni elektus certe la nombron nulo. Estas kutimo paroli pri "jaro-nulo" de iu afero, indikante per tio la jaron en kiu la afero estis kreita/fondita/naskigxinta. Do, se la unua jaro estas la jaro-nulo, la dua jaro havas nombron 1, la tria nombron 2, ktp, gxis la deka jaro, kiu plenumas la jardekon, havante la nombron 9. La jaro 10 komencus novan dekjaron, kaj la jaro 100 novan jarcenton, ktp. En tiu sistemo, la dekdivideblaj nombroj startus la novajn eraojn.
En la Gregoria kalendaro, kiun la kristanaj popoloj uzas, la komenco de la tempo estas mezurata surbaze de la naskigxo de Jesuo Kristo. La unua jaro havas nombron 1. Tio okazas pro la fakto ke nombro nulo estis elpensita nur post kelkaj da jarcentoj. Do, la dua jaro en la Gregoria kalendaro estas la jaro 2, ktp, gxis la deka jaro, kiu estas la lasta jaro da jardeko kaj havas la nombron 10. En tiu sistemo, la nova jardeko komencigxas en la jaro 11, ktp.
Pro tio, la komenco de la unua jarmilo estis la 1a jaro. La komenco de la dua jarmilo estis la 1001 jaro kaj fine komenco de la tria jarmilo estos en la 2001 jaro.
Rimarko:Scipovantoj legi en angla lingvo povas konsulti specialajn pagxojn de Usona Mara Observatorio (USNO). Se vi volas tradukon skribu al AEKo.

Respondo Tiun etan angulon oni nomas paralakso. Gxi mezuras la sxajnan angulan translokigxon de iu objekto pro la sxangxo de pozicio de la observanto. Vi povas eksperimenti tion ekvidante globkrajonon antaux viaj okuloj. Fermu unu okulon kaj ekrigardu la objekton. Poste malfermu la okulon kiu restis fermita, kaj fermu tiun kiu estis malfermita. Faru tion plej rapide, multajn fojojn. Vi vidos,ke la objekto sxajnas esti translokigxanta.
Ankaux la cxielaj korpoj "translokigxas" depende de tie, kie ili estas observitaj. Kiam oni observas samtempe cxielan korpon de du malproksimaj lokoj, cxiu observanto registras malsamajn poziciojn por la astro. La diferenco inter tiuj registroj kaj la distanco de la observantoj permesas la kalkulon de la distanco de la astro.
La bildo montras, ke la distanco gxis la astro estas la ortanto de la izocela triangulo formanta de la astro kaj de la du observantoj. Tio estas simpla geometria problemo.
Tio estas la procedo por sunsistemaj astroj (planedoj, kometoj, ktp). Ilia observo nepre devas esti duloka kaj samtempa. Tio okazas pro ilia proksimeco. Se oni atendas kelkajn tagojn por remezuri la astron ( de la sama loko ), tiam certe oni trovos diferencon en gxia pozicio, sed tiu diferenco estas farita de la movado de la astro mem, de la Tero, plus ambaux rivoluas cxirkaux la Suno.
La procedo estas malsimila se oni volas mezuri la distancon gxis ekstersunsistemaj astroj. Ili estas tiel malproksimaj, ke la paralakso estus tre malfacile perceptebla. Tamen, ili ne havas signifan propran movon dum la periodo de kelkaj jaroj. Ilin oni povas observi samloke aux ne, sed ne samtempe. Verdire, oni uzas la fakton, ke la Tero rivoluas cxirkaux la Suno, kaj pli malproksimigxas de sia pozicio post ses monatoj. Tiam gxi estos en la kontrauxa parto de sia orbito. Kiam oni observas stelon kaj gxin reobservas post ses monatoj, oni trovas paralakson. Tio permesas kalkulon de la distanco gxis la astro kiu tiufoje estas la ortanto de la izocela triangulo farita de la astro kaj de la Tero en du malsamaj pozicioj de sia orbito.
Por kalkuli orbiton de sunsistemaj astroj, oni bezonas scii iliajn distancojn kaj poziciojn dum kelkaj datoj. La distanco estas kalkulata de la paralakso same kiel estis priskribite supre. La pozicio estas mezurata rilate al la pozicio de "fiksitaj astroj", kiel estas nomitaj steloj en tradiciaj studoj pri cxielmekaniko. La koordinatoj uzataj por tio estas gxenerale la deklinacio kaj la rekta ascencio. Tiuj datenoj eniras en kelkaj ekvacioj kaj permesas al profesiuloj kalkulon de la orbito.

Ree al cxefpagxo