Demando 1 Oni nun multe parolas pri komenco de Nova Jarcento kaj Jarmilo. Mi aŭdis diversajn opiniojn pri tio. Kion pensas astronomoj kiam komenciĝas Jarmilo?

Respondo Kiam oni datrevenas, la plej solenaj datoj estas tiuj, kiuj estas divideblaj je 10: la 10a, 20a, 30a, 40a, ktp. Kompreneble, la dekdivideblaj nombroj posedas tiom da graveco en registrado de la aĝo de homaj aferoj, ke oni konfuziĝas pri la komenco de la jarmiloj, jarcentoj kaj eĉ jardekoj.
Kio estas jardeko? Tio estas certe periodo de dek jaroj. Pensu ke oni volas marki tiun periodon per nombro. Kiu estos la nombro de la unua jaro (komenca jaro de la periodo )? Nuntempe, ni elektus certe la nombron nulo. Estas kutimo paroli pri "jaro-nulo" de iu afero, indikante per tio la jaron en kiu la afero estis kreita/fondita/naskiĝinta. Do, se la unua jaro estas la jaro-nulo, la dua jaro havas nombron 1, la tria nombron 2, ktp, ĝis la deka jaro, kiu plenumas la jardekon, havante la nombron 9. La jaro 10 komencus novan dekjaron, kaj la jaro 100 novan jarcenton, ktp. En tiu sistemo, la dekdivideblaj nombroj startus la novajn eraojn.
En la Gregoria kalendaro, kiun la kristanaj popoloj uzas, la komenco de la tempo estas mezurata surbaze de la naskiĝo de Jesuo Kristo. La unua jaro havas nombron 1. Tio okazas pro la fakto ke nombro nulo estis elpensita nur post kelkaj da jarcentoj. Do, la dua jaro en la Gregoria kalendaro estas la jaro 2, ktp, ĝis la deka jaro, kiu estas la lasta jaro da jardeko kaj havas la nombron 10. En tiu sistemo, la nova jardeko komenciĝas en la jaro 11, ktp.
Pro tio, la komenco de la unua jarmilo estis la 1a jaro. La komenco de la dua jarmilo estis la 1001 jaro kaj fine komenco de la tria jarmilo estos en la 2001 jaro.
Rimarko: Scipovantoj legi en angla lingvo povas konsulti specialajn paĝojn de Usona Mara Observatorio (USNO). Se vi volas tradukon skribu al AEKo.

Respondo Tiun etan angulon oni nomas paralakso. Ĝi mezuras la ŝajnan angulan translokiĝon de iu objekto pro la ŝanĝo de pozicio de la observanto. Vi povas eksperimenti tion ekvidante globkrajonon antaŭ viaj okuloj. Fermu unu okulon kaj ekrigardu la objekton. Poste malfermu la okulon kiu restis fermita, kaj fermu tiun kiu estis malfermita. Faru tion plej rapide, multajn fojojn. Vi vidos,ke la objekto ŝajnas esti translokiĝanta.
Ankaŭ la ĉielaj korpoj "translokiĝas" depende de tie, kie ili estas observitaj. Kiam oni observas samtempe ĉielan korpon de du malproksimaj lokoj, ĉiu observanto registras malsamajn poziciojn por la astro. La diferenco inter tiuj registroj kaj la distanco de la observantoj permesas la kalkulon de la distanco de la astro.
La bildo montras, ke la distanco ĝis la astro estas la ortanto de la izocela triangulo formanta de la astro kaj de la du observantoj. Tio estas simpla geometria problemo.
Tio estas la procedo por sunsistemaj astroj (planedoj, kometoj, ktp). Ilia observo nepre devas esti duloka kaj samtempa. Tio okazas pro ilia proksimeco. Se oni atendas kelkajn tagojn por remezuri la astron ( de la sama loko ), tiam certe oni trovos diferencon en ĝia pozicio, sed tiu diferenco estas farita de la movado de la astro mem, de la Tero, plus ambaŭ rivoluas ĉirkaŭ la Suno.
La procedo estas malsimila se oni volas mezuri la distancon ĝis ekstersunsistemaj astroj. Ili estas tiel malproksimaj, ke la paralakso estus tre malfacile perceptebla. Tamen, ili ne havas signifan propran movon dum la periodo de kelkaj jaroj. Ilin oni povas observi samloke aŭ ne, sed ne samtempe. Verdire, oni uzas la fakton, ke la Tero rivoluas ĉirkaŭ la Suno, kaj pli malproksimiĝas de sia pozicio post ses monatoj. Tiam ĝi estos en la kontraŭa parto de sia orbito. Kiam oni observas stelon kaj ĝin reobservas post ses monatoj, oni trovas paralakson. Tio permesas kalkulon de la distanco ĝis la astro kiu tiufoje estas la ortanto de la izocela triangulo farita de la astro kaj de la Tero en du malsamaj pozicioj de sia orbito.
Por kalkuli orbiton de sunsistemaj astroj, oni bezonas scii iliajn distancojn kaj poziciojn dum kelkaj datoj. La distanco estas kalkulata de la paralakso same kiel estis priskribite supre. La pozicio estas mezurata rilate al la pozicio de "fiksitaj astroj", kiel estas nomitaj steloj en tradiciaj studoj pri ĉielmekaniko. La koordinatoj uzataj por tio estas ĝenerale la deklinacio kaj la rekta ascencio. Tiuj datenoj eniras en kelkaj ekvacioj kaj permesas al profesiuloj kalkulon de la orbito.

Ree al ĉefpaĝo